پریود یا عادت ماهانه چرخه ای است که دختران پس از بلوغ به طور منظم باید آن را تجربه کنند. هر گونه اختلال قاعدگی می تواند علتی داشته باشد که به مشکلات جسمانی یا روحی و روانی فرد بر می گردد. تغییرات در چرخه قاعدگی در اغلب موارد بدون مداخلات پزشکی رفع می شوند اما در مواردی نیز نیاز است از دکتر زنان برای ریشه یابی علت آن و درمان مشاوره گرفت. در این مقاله از سایت دکتر فیروزه میرزایی بهترین متخصص زنان در غرب تهران به این مبحث پرداخته ایم.
عادت ماهانه نامنظم
پریود نامنظم چیست؟ اگر چند دوره نامنظمی در پریود خود داشته اید بهتر است تاریخ شروع و اتمام آن را در تقویم خود علامت بزنید و سپس به متخصص زنان مراجعه کنید. شروع قاعدگی این ماه تا روز اول پریود ماه بعد، نشان دهنده طول چرخه سیکل شما است. اگر طول این مدت بین 21 تا 35 روز باشد، چرخه ای کاملا طبیعی دارید. اگر این دوره طولانی ترشود، نیاز است برای بررسی احتمال حاملگی آزمایش خون و در صورت مجرد بودن سونوگرافی برای تشخیص ابتلا به تخمدان پلی کیستیک یا تنبلی تخمدان را به انجام برسانید. البته لازم است بدانید احتمال برهم خوردن هورمون ها و اختلال قاعدگی به دلایل روحی مانند استرس و اضطراب نیز بالا است. بنابراین کافی است اگر تنها یک دوره از پریود شما از دست رفته است، تا زنان شروع پریود بعدی دست نگه دارید. موارد زیر نیز نشان دهنده پریود نامنظم است:
- تعداد روزهای خونریزی شما در هر ماه، با ماه قبل متفاوت باشد.
- اگر سیکل شما بین 21 تا 35 روز باشد اما نتوانید روز حدودی پریود شدن خود را حدس بزنید نیز دارای سیکلی نامنظم هستید.
انواع اختلالات قاعدگی
اختلال در پریود شامل موارد زیر می شود:
- آمنوره
اگر حامله نباشید اما پریود شما متوقف شده باشد، به اختلال آمنوره دچار شده اید. این اختلال به دو دسته تقسیم بندی می شود:
اولیه: در دختران در سن بلوغ
ثانویه: اختلال در دوره بارداری، شیردهی ، یائسگی
- دیسمنوره
قاعدگی دردناک با خونریزی های شدید از جمله اختلالات قاعدگی است که بسته به اولیه یا ثانویه بودن آن، درمان لازم از جانب پزشک زنان برای فرد در نظر گرفته می شود.
- سندروم قبل از قاعدگی
تغییرات خلقی و جسمی قبل از پریود را PMS می گویند که این اختلال نیز در دسته بندی اختلال قاعدگی جای گرفته است.
- منوراژی
فیبروم رحم، اختلال در هورمون ها، بیماری تیروئید یا کبد و غیره می توانند منجر به خونریزی هایی با شدت زیاد و نامنظم شوند.
تشخیص اختلال قاعدگی چگونه است؟
پس از اینکه فرد با عدم خونریزی ماهانه در یک ماه مواجه می شود، برای علت یابی آن به دکتر زنان مراجعه می کند. در طی این جلسه در ابتدا شرح حال از وی گرفته می شود . بهتر است تاریخ پریودهای ماه های قبل خود را یادداشت کرده باشید و به صورت دقیق به دکتر ارائه بدهید. سایر موارد تشخیصی به گفته دکتر میرزایی عبارتند از:
- آزمایش خون
با انجام تست خون و هورمون ها می توان از عدم ابتلا به بیماری های هورمونی فرد آگاه شد.
- سونوگرافی
با کمک گرفتن از سونوگرافی رحم و تخمدان ها می توان به علت اختلال قاعدگی پی برد.
علت اختلالات قاعدگی چیست؟
دوره عادت ماهانه از روز اول شروع قاعدگی تا روز شروع قاعدگی محاسبه می شود. اگر طول این مدت از 38 روز تجاوز کند، اختلال در قاعدگی رخ داده است. اما چه عواملی سبب این رخداد می شود؟ در ادامه تمامی آنها را از زبان بهترین پزشک زنان در غرب تهران شرح داده ایم.
- بارداری
اگر در حین تخمک گذاری باشید و رابطه جنسی بدون محافظتی را پشت سر گذاشته باشید، احتمال عقب افتادن پریود شما و متعاقب آن حاملگی برایتان وجود دارد.
- شیردهی
مادرانی که پس از زایمان سزارین یا طبیعی ، به نوزاد خود شیر می دهند ممکن است با اختلال قاعدگی مواجه شوند. تولید و ترشح پرولاکتین هورمونی است که به تولید شیر در سینه های مادر می انجامد. این هورمون می تواند با سرکوب کردن دستگاه تولید مثل ، منجر به لکه بینی یا اختلال در دوره عادت ماهانه شود.
- بلوغ
دختران در سن حساس بلوغ خود، تغییرات بسیار زیادی را تجربه می کنند. ممکن است ماه ها طول بکشد تا هورمون های آنان در الگوی یکپارچه و منظم قرار بگیرد بنابراین نباید انتظار داشت در سال نخست پریودها درست در فواصلی منظم رخ دهند.
- قرص ضد بارداری
بهترین متخصص زنان غرب تهران می گویند: استفاده از قرص های بارداری ممکن است باعث توقف در تخمک گذاری و اختلال قاعدگی شود. لکه بینی، توقف خونریزی یا خونریزی خفیف و نامنظم از پیامدهای استفاده از قرص های ضد بارداری است.
- یائسگی
زنان پس از 40 سالگی به سمت سن یائسگی پیش می روند. هر چند برخی یائسگی زودرس داشته و برخی دیگر نیز در سنین بالاتر این تجربه را از سر می گذرانند. اما تغییرات در حین ورود به سن یائسه شدن در دوره های عادت ماهانه امری طبیعی است و می توان گفت یکی از علائم ورود به این بازه زمانی، عدم خونریزی ماهانه به صورت مرتب است.
- تخمدان پلی کیستیک
از علل شایع بی نظمی در پریود در بانوان جوان، ابتلا به تخمدان پلی کیستیک است. افرادی که طی سونوگرافی متوجه کیست تخمدان شده اند، ممکن است دوره های نامنظم قاعدگی داشته باشند و یا حتی یک دوره خونریزی را از دست بدهند.
- تیروئید
کم کاری یا پرکاری غده تیروئید از دیگر عوامل اثر گذار بر اختلال قاعدگی شمرده می شود. در افراد مبتلا به کم کاری تیروئید ، عادت ماهانه با خونریزی شدید و درد بیشتر دیده می شود. در مقابل، در افراد مبتلا به پر کاری تیروئید ، پریودها سبک و کوتاه است.
- مصرف داروها
داروهایی مانند آسپرین، تیروئید، صرع، شیمی درمانی ، ضد افسردگی و غیره نیز فرد را با اختلال قاعدگی مواجه می کنند.
- استرس
اگر سطح استرس شما به دلایل شغلی یا تحصیلی بسیار بالا باشد، احتمالا با اختلالات قاعدگی مواجه می شوید. در هنگام استرس، آدرنالین و کورتیزول ترشح می شود که ممکن است مانع و تداخلی با هورمون جنسی زنانه داشته باشند.
- بیماری التهابی لگن
عفونت باکتریایی که دستگاه تولید مثل را تحت تاثیر قرار می دهد منجر به ورود عفونت رحم ، مجاری تناسلی و غیره می شود. این بیماری با درد در ناحیه قسمت تحتانی شکم نمود پیدا کرده و ممکن است با عقب افتادن پریود نیز همراه شود.
- کاهش وزن
بر اثر رژیم های سخت و سنگین جهت کاهش وزن، ترشح هورمون ها از سوی مغز متوقف می شود. به این اختلال، آمنوره هیپوتالاموس می گویند و بدن زن با کاهش سطح تولید استروژن مواجه می گردد.
سایر مواردی که منجر به اختلال قاعدگی می شوند موارد زیر است:
- فیبروم رحم
- اندومتریوز
- سرطان دهانه رحم
- افزایش وزن
علائم اختلال در قاعدگی
- خونریزی های سنگین
- دردهای شدید در حین پریود
- نفخ
- سردرد
- استرس
درمان اختلالات قاعدگی چیست؟
به طور کلی باید علت اختلال در پریود مشخص شود. این اقدام با آزمایش خون هورمونی، سونوگرافی رحم و تخمدان ها شروع می شود. با توجه به نوع بیماری که منجر به این عارضه شده است بهترین متخصص زنان در تهران می تواند با روشهای موجود مانند دارودرمانی به درمان فرد کمک نماید تا پریودی منظم داشته باشد. البته راهکارهای مانند کاهش وزن اصولی، فعالیت و تحرکات ورزشی، رژیم غذایی مطلوب و حذف شکر و چربی، اجتناب از قرار گرفتن در معرض امواج اینترنتی نیز تا حد زیادی در درمان موثر واقع می شوند. سایر موارد درمانی عبارتند از:
- استفاده از مکمل های ویتامین
- داروهای دیورتیک
- مکمل هورمونی
