این روزها تخمدان پلی کیستیک یا به اصطلاح عموم تنبلی تخمدان ها در میان بانوان شایع است و حتی دختران مجرد در سنین جوانتر نیز به این عارضه دچار می شوند. این بیماری که در برخی افراد منجر به ناباروری نیز می شود به دلیل عدم تخمک گذاری در زمان معین در طول ماه رخ می دهد. هر چند علت اصلی ابتلا ژنتیکی بوده و می تواند به طور وراثتی از نسلی به نسل دیگر انتقال داده شود اما عوامل تشدید کننده ای نیز وجود دارند که می تواند بدون دخالت ژنتیک، فرد را به این بیماری مبتلا نماید. اغلب زنان و دختران پس از اطلاع از ابتلا به تخمدان پلی کیستیت نگران شده و به دنبال راهکار قطعی درمان آن هستند. در این مقاله از سایت دکتر فیروزه میرزایی بهترین پزشک زنان در غرب تهران علاوه بر علت یابی آن به راهکارهای درمانی موجود نیز خواهیم پرداخت.
آشنایی با تنبلی تخمدان
تا بحال به دلیل نامنظم بودن قاعدگی نیاز به آزمایشاتی همچون تست خون یا سونوگرافی از رحم و تخمدان های خود شده اید؟ طی سونوگرافی ضمائم رحم و تخمدان ها مورد بررسی قرار گرفته و هر گونه کیست یا توده و هر ناهنجاری دیگری در تصویر حاصل از آن رویت می شود. وجود کیست های متعدد در ابعاد مختلف درون تخمدان ها نشان از یک بیماری نسبتا رایج در میان بانوان دارد به نام تخمدان پلی کیستیک. درون این کیست ها پر از مایعی است . می توان به جرات اذعان نمود که این کیست ها مضر نبوده و به تومورهای خوش خیم یا بدخیم سرطانی تبدیل نمی شوند. با این وجود یکی از دلایل عمده در نازایی زنان، بیماری تنبلی تخمدان است چرا که وجود کیست ها مانعی برای تخمک گذاری به طور طبیعی محسوب می شود.
علت ابتلا به تنبلی تخمدان
هر چند علت اصلی برای این بیماری شناخته نشده است و پزشکان متخصص بر ژنتیکی بودن آن اتفاق نظر دارند اما موارد زیر نیز می توانند سبب ساز این بیماری شوند:
- بالا رفتن سطح انسولین در بدن
- التهاب درجه پایین در پی تولید گلبول سفید با هدف مقابله با عفونت ها
- اضافه وزن
- استعمال دخانیات
- بیماری های غدد
- شیمی درمانی
نشانه های بیماری
علائمی که بیماری تنبلی تخمدان از خود نشان می دهد از هر فرد به فرد دیگر متفاوت بوده و همچنین افراد در شدت نشانه ها نیز با یکدیگر تفاوت های عمده ای دارند. به طور کلی نشانه های تخمدان پلی کیستیک شامل موارد زیر می شود:
- نامنظم شدن سیکل قاعدگی
در بعضی افراد دیده شده است که چرخه قاعدگی فرد در یک یا چند ماه متوقف می شود و سپس خونریزی شدیدی رخ می دهد. معمولا افرادی که به تخمدان پلی کیستیک دچار هستند بین 6 یا 8 بار پریود در طول سال خواهند داشت. در این افراد احتمال ضخیم شدن آندومتر نیز افزایش می یابد و به همین علت است که با فرو ریختن دیواره رحم، فرد خونریزی های سنگینی را تجربه می کند.
- رویش موهای زائد
رشد موهای زائد در بعضی نقاط مانند پشت لب ها، سینه، شکم و غیره در میان زنان از جمله مواردی است در افراد مبتلا به تنبلی تخمدان ها دیده می شود. در بعضی از زنان نیز ریزش مو مشاهده شده است
- آکنه و جوش
جوش و آکنه در صورت یا سایر اندام ها نیز از دیگر عوارض ابتلا به این بیماری شناخته می شود.
- ناباروری
عدم قاعدگی یا نامنظمی آن سبب عدم تخمک گذاری به صورت طبیعی می شود و به همین علت مبتلایان به این بیماری بیشتر از سایر افراد با نازایی مواجه می شوند. طبیعی است با درمان این بیماری، بارداری نیز رخ می دهد.
سایر نشانه ها استرس، فشار خون، دیابت نوع دو، کاهش میل جنسی و غیره است که با همزمانی این موارد با علائمی که در بالا به آن ها اشاره شد، متخصص زنان به ابتلای این بیماری یقین پیدا می کند.
تشخیص تنبلی تخمدان چگونه است؟
بانوان به محض تاخیر در قاعدگی خود به حاملگی مشکوک شده و به پزشک زنان جهت اطمینان مراجعه می نمایند با این حال تاخیر در پریود می تواند نشان از بیماری های دیگری از جمله سندرم تخمدان پلی کیستیک نیز باشد. از آن جایی که احتمال ارثی بودن این بیماری زیاد است اگر اطرافیان نزدیک شما مانند خواهر یا مادر به این بیماری مبتلا بوده و یا با مشکل در حاملگی مواجه بوده اند، شما نیز در معرض ابتلا قرار خواهید گرفت. در جلسه ویزیت در ابتدا دکتر زنان از سوابق بیماری های قبلی شما پرس و جو کرده و سپس به تجویز سونوگرافی رحم و تخمدان ها می پردازد. سونوگرافی شکمی یکی از تکنیک های تصویربرداری استاندارد است که رحم و تخمدان ها در آن کاملا مشهود می باشند. در واقع از این طریق فیبروم رحم، تومورها و غیره به تشخیص می رسند. در سونوهیستروگرافی ترانس واژینال که یکی از دقیق ترین راه های تشخیص بیماری های رحم و تخمدان ها است نیز محلول سالین به درون رحم تزریق شده و بدین واسطه فضای داخلی رحم واضح تر قابل مشاهده می شود. از سویی دیگر با صلاحدید پزشک زنان تست خون نیز در لیست آزمایشات تشخیصی قرار گرفته و میزان هورمون های بدن فرد مورد سنجش قرار می گیرد
تنبلی تخمدان چه عوارضی به همراه دارد؟
سندروم پلی کیستیک در ابتدا بدون علامت خاصی بوده و بسیاری از بانوان در هنگام مواجه شدن با تاخیر در قاعدگی به پزشک زنان مراجعه می کنند. با این وجود در زنان مبتلا به این عارضه، موارد زیر بیشتر به چشم خواهد آمد:
- سرطان آندومتر
- خونریزی های شدید ماهانه
- سقط جنین
- زایمان زودرس
عوارض شدید بیماری
- ناباروری
عدم تخمک گذاری به موقع احتمال نازایی را افزایش می دهد
- پوکی استخوان
کاهش سطح هورمون استروژن با پوکی استخوان ها ارتباط تنگاتنگی دارد
برای درمان تنبلی تخمدان چه باید کرد؟
اگر طی سونوگرافی و آزمایشات متوجه شدید که به بیماری تنبلی تخمدان مبتلا شده اید نگران نباشید چرا که بسیاری از افراد به درمان های موجود پاسخ مطلوبی داده و بیماری آن ها درمان و تحت کنترل قرار می گیرد. اگر فرد دچار اضافه وزن زیادی باشد دکتر زنان به ایشان توصیه می کنند که با رژیم غذایی مناسب سعی در کاهش وزن خود کند چرا که افراد چاق بیشتر در معرض این بیماری قرار می گیرند. در موارد دیگر، فعالیت های ورزشی و تحرک می تواند در درمان شما نقش موثری داشته باشد. در رژیم غذایی خود منابع هورمونی مانند گوشت سفید را محدود کنید. به مصرف سبزیجات روی آورده و غذاهای دریایی را در برنامه غذایی خود بگنجانید. داروهایی که منجر به تحریک در تخمک گذاری می شوند نیز در درمان شما موثر خواهند بود که با توجه به شدت بیماری و علائم شما متخصص زنان به تجویز آن ها می پردازد.
سایر روش ها عبارتند از:
- قرص های جلوگیری از بارداری
- داروهای دیابت
- داروهای بارور کننده
گزینه های جراحی تخمدان پلی کیستیک:
- اووفورکتومی
- هیسترکتومی
کلام آخر
همانطور که گفته شد تنبلی تخمدان یا سندروم تخمدان پلی کیستیک نوعی بیماری شایع ژنتیکی است بنابراین در صورتی که در اعضای خانواده خود فرد مبتلا داشته اید، حتما به طور ادواری به متخصص زنان و زایمان مراجعه نمایید تا در صورت ابتلا، درمان شما در همان وهله اول آغاز شود. افراد مبتلا به این سندروم، مستعد کیست تخمدان نیز هستند به همین علت دکتر میرزایی تاکید می کنند برای دور ماندن از عوارض این بیماری مرتبا با پزشک زنان خود در ارتباط باشید.
