خارش ، قرمزی یا سوزش اندام تناسلی بانوان و دختران بسیاری را مجبور به مراجعه به پزشک زنان می کند تا علت آن به تشخیص برسد. واژن و اندام تناسلی زن بر اثر عوامل بسیار زیادی ممکن است دستخوش تغییر یا بیماری شود و اغلب علائمی که نمود پیدا می کند آزاردهنده بوده و کیفیت زندگی آنان را بر هم می زند. باکتری هایی طبیعی در واژن وجود دارند که مختل شدن تعادل آنها سبب عفونت واژن یا سایر بیماری هایی مانند قارچ و غیره می شود. البته روش های پیشگیرانه ای برای آن وجود دارد که می تواند از شدت آن بکاهد. در این مقاله از سایت دکتر فیروزه میرزایی بهترین دکتر زنان در غرب تهران، ضمن توضیح کافی در این زمینه به روش های پیشگیرانه و درمان آن اشاره می نماییم.
آشنایی با بیماری عفونت واژن
زنان و دختران از هنگامی که بلوغ آن ها کامل می شود و تا هنگام رسیدن به سن میانسالی حداقل یک بار با عفونت یا قارچ در اندام تناسلی خود مواجه می شوند. التهاباتی که به علل عوامل میکروبی یا قارچ ها در ناحیه واژینال رخ می دهند، منجر به نشانه هایی نظیر خارش، بوی بد، ترشح و غیره می شوند. بر هم خوردن تعادل طبیعی باکتری ها از اصلی ترین عوامل این بیماری است اما بهداشت نیز نقشی بسیار زیادی در بروز این بیماری دارد. اما چه علائمی نشان دهنده ابتلا به این بیماری است؟ هرچند شدت و نوع میکروب می تواند انواع عفونت ها را از یکدیگر متمایز کند اما علائم تقریبا برای همه یکسان می باشد. در ادامه به ذکر آنها پرداخته ایم
نشانه های عفونت واژن چیست؟
- تغییر در رنگ ترشحات طبیعی واژن
- ترشحات پنیری شکل و غلیظ
- بدبو شدن ترشحات
- خارش
- التهاب و قرمزی
- در بعضی موارد خونریزی یا لکه بینی
- در موارد شدید درد در هنگام رابطه جنسی و سوزش در حین ادرار کردن
علت چیست؟
اگر باکتری هایی که در موضع به طور طبیعی رشد و نمو می کنند ، از مدخل به درون واژن نفوذ کنند شانس ابتلا به عفونت واژن را بالا می رود. البته تنها نمی توان باکتری های مفید را علت ابتلا دانست، باکتری ها و ویروس ها، رشد قارچ ها، عواملی نظیر تغییرات محیطی بر PH واژن و غیره نیز در ابتلا نقشی موثر دارند. سایر موارد علل ابتلا به عفونت در ناحیه واژن عبارتند از:
- استرس
- بارداری
- استفاده بیش از حد داروهای واژینال
- قرص ضد بارداری
- دیابت
- پوشیدن لباس زیرها با جنس نامناسب در طولانی مدت
- عدم رعایت بهداشت
- آسیب به بافت ها بر اثر پرتودرمانی، تومور یا جراحی
انواع عفونت واژن
در ادامه این بخش از مقاله مختصری در رابطه با دسته بندی این بیماری توضیح می دهیم:
- عفونت باکتریایی
واژینوز باکتریال یا عفونت باکتری نوع اول عفونت در ناحیه واژن است که به دلیل رشد بیش از حد باکتری های این ناحیه بروز پیدا می کند.
- عفونت قارچی
تریکوموناس واژینیت بر اثر عفونت های مخمری توسط نوعی قارچ به نام آلبیسانس بروز می کند. درمان این نوع از عفونت ها به واسطه مصرف آنتی بیوتیک ها انجام می شود.
- عفونت انگلی
این نوع بر اثر انتقال نوعی انگل به دلیل رابطه جنسی بروز می کند.
چه افرادی بیشتر در معرض عفونت واژن هستند؟
زنانی که در سنین باروری خود هستند، زنان در ایام یائسگی و خانم هایی که به بی اختیاری ادراری مبتلا هستند، بیشتر از سایرین به این بیماری دچار می شوند. در حین باروری سطح هورمون های فرد از حالت تعادل خارج شده و کاهش اسیدیته واژن رخ می دهد. دوره قاعدگی یا بارداری دو برهه زمانی هستند که زنان و دختران بیشتر در معرض عفونت واژن قرار می گیرند. در هنگام پریودی به علت استفاده از تامپون ها، عدم تعویض پد در طول روز منجر به محیطی مرطوب و گرم می شود و شانس ابتلا را بیشتر می کند. سایر افراد شامل موارد زیر می شوند:
- یائسه شدن با عوارض بسیاری همراه است که یکی از آن ها تغییرات هورمونی و کاهش سطح استروژن است. این تغییر مهم علاوه بر تاثیر بر اندام تناسلی، رحم و تخمدان ها، به تغییرات خلق و خو نیز می انجامد. زنان یائسه از خشکی واژن بسیار گلایه می کنند و بافت های داخلی مهبل آنها نازک و خشک است. این مساله سبب می شود زخم یا ترک در بافت صورت بگیرد و باکتری ها به آن نفوذ داشته باشند. افزایش میزان PH در این برهه زمانی، محیط اندام تناسلی را برای ابتلا به عفونت واژن مستعدتر می نماید.
- زنانی که به لیل افتادگی رحم، رکتوسل، سیستوسل و غیره به بی اختیاری ادراری دچار هستند ممکن است بیشتر از هم سالان خود به عفونت در واژن دچار شوند.
نکاتی در خصوص تشخیص بیماری عفونت واژن
اگر هر کدام از علائم گفته شده در این مبحث مواجه شدید ، بهتر است در نزدیکترین زمان به دکتر زنان شهر محل سکونت خود مراجعه کنید. مراجعه به موقع، معاینه و درمان سریع می تواند از پیشرفت این بیماری آزاردهنده پیشگیری کند. در جلسه با پزشک موارد زیر برای تشخیص این بیماری صورت می گیرد:
- معاینه و شرح حال
در ابتدا شرح حال و نوع علائمی که بروز می کند را به پزشک زنان اطلاع دهید. در این جلسه باید به سوالاتی مانند ابتلای قبلی به عفونت، استفاده از کرم یا لوسیون ، تعداد شرکای جنسی، درد در حین مقاربت و غیره نیز پاسخ دهید. تعیین کردن دقیق نوع عفونت نیازمند دانستن سوابق بیماری های قبلی فرد نیز می باشد.
- نمونه برداری
ممکن است از فرد معاینات بالینی صورت بگیرد تا از ترشحات فرد نمونه ای برداشته شود. با ارسال نمونه به لابراتوار، نوع دقیق آن مشخص شده و عامل عفونت تشخیص داده می شود. آزمایش ادرار نیز در این راستا کمک کننده است.
راه های پیشگیری از عفونت واژن
- ابتدایی ترین کاری که باید توسط خود فرد انجام شود، رعایت بهداشت فردی است. تمیز و خشک نگه داشتن ناحیه پس از هر بار شستشو از اهمیت زیادی برخوردار است
- خشک کردن و شستشوی صحیح مقعد و کاهش ریسک انتقال آلودگی ها از سمت مقعد به ناحیه واژن
- پوشیدن لباس های گشاد و لباس زیرهایی با جنس با کیفیت مانند انواع پنبه ای آن ها
- استفاده از کاندوم در حین مقاربت جهت جلوگیری از ورود باکتری ها به داخل واژن
- استفاده از کرم ها و پماد های مورد اعتبار و با کیفیت و انتخاب شده توسط دکتر زنان یا ماما
درمان عفونت واژن چگونه است؟
هر چند با روش های پیشگیری که در بالا گفته شد، احتمال ابتلا در شما به طرز چشمگیری کاهش می یابد اما در صورت ابتلا باید به متخصص زنان و زایمان مراجعه نمایید. بدیهی است مصرف داروها یا خود درمانی یا گوش سپردن به تجربیات درمانی اطرافیان اصلا توصیه نمی شود. برای درمان باید گام های زیر طی شود
- مصرف منظم داروها
بسته به این که به کدام یک از انواع عفونت دچار شده اید، درمان دارویی از سوی دکتر زنان انتخاب می شود. قرص هایی با نام مترونیدازول، ژل یا کرم های واژینال یا قرص های استروژن برای درمان خشکی واژن و کاهش علائم عفونت واژن مناسب شمرده می شوند.
- رعایت بهداشت
در طول درمان خود از شستشوی درست و خشک کردن موضع غافل نشوید. در این بازه زمانی از صابون های معطر و اسپری های خوشبوکننده جدا خودداری کنید تا از تحریک موضع جلوگیری شود.
جمع بندی
ابتلا به عفونت واژن یکی از شایع ترین انواع بیماری هایی است که در رده های سنی مختلف در میان زنان بروز پیدا می کند. با بروز هر کدام از نشانه هایی که در این مبحث گفته شد، به دکتر زنان در شهر محل سکونت خود مراجعه نمایید تا درمان شما قبل از پیچیده شدن صورت بگیرد.
