اگر در هنگام سرفه یا عطسه، نمی توانید ادرار خود را کنترل کنید و یا در هنگام رابطه جنسی، درد شدیدی احساس می کنید، ممکن است به سیستوسل مبتلا شده باشید. اغلب بیماری هایی که اندام های تناسلی زنان به آن مبتلا می شوند، تا حد زیادی می توانند کیفیت زندگی عادی و رابطه زناشویی آن را نیز تحت تاثیر قرار دهد بنابراین الزامی است که به نشانه های کوچک بیماری نیز توجه ای ویژه نشان دهند تا در زمان درست تشخیص بیماری صورت پذیرد و درمان آغاز شود. افتادگی واژن که با نام فتق مثانه هم در میان زنان شناخته می شود ، از جمله شایع ترین بیماری های زنان است. در این مبحث از سایت دکتر میرزایی بهترین دکتر زان در تهران قصد داریم علاوه بر ارائه توضیح در زمینه علل بروز این بیماری، به راهکارهای درمانی نیز بپردازیم.
سیستوسل چیست؟
رایج ترین نوع پرولاپس در میان بانوان ، بیرون زدگی مثانه به داخل واژن است. هنگامی که لیگمان های بالا نگه دارنده مثانه بر اثر عوامل مختلفی که در ادامه به شرح آن از زبان بهترین دکتر زنان غرب تهران می پردازیم تضعیف شوند، منجر به پایین آمدن مثانه از جای خود به سمت واژن شده و همین امر سبب فشاری مضاعف بر روی واژن می گردد. به عبارتی دیگر ، بخشی از لگن نقش بالا نگه داشتن مثانه را دارند، ماهیچه های موجود در این ناحیه و بافت های همبند که در کف لگن وجود دارند، از رحم ، مثانه و روده ها حمایت می کنند. اگر به هر دلیلی این اندام ضعیف شود، مثانه به سمت پایین متمایل می شود. این بیماری درجه بندی داشته و فرد می تواند درجاتی از خفیف یا شدید بودن آن را تجربه نماید.
انواع سیستوسل کدامند؟
انواع این بیماری ، به گفته بهترین متخصص زنان در تهران به سه درجه تقسیم بندی می شود.
- درجه 1
در خفیف ترین حالت ، افتادگی مثانه بر روی واژن به صورت محدود بوده و شاید فرد علائم خاصی را در خود مشاهده نکند.
- درجه 2
در این مرحله ، مثانه زن انقدر پایین آمده که به دهانه مجاری اندام تناسلی رسیده و در آن جا متوقف می شود.
- درجه 3
شدیدترین نوع این بیماری زمانی رخ می دهد که بیرون زدگی مثانه از مجاری واژن قابل مشاهده شود که زنان در این مرحله با مشکلات جدی تری روبرو می شوند.
علائم سیستوسل
برخی از نشانه هایی که در زیر آورده ایم ممکن است در بعضی افراد ظهور کند و در صورتی که شخص به درجات شدیدتر این بیماری مبتلا شده باشد ، بروز مجموعه ای از علائم دور از انتظار نیست. با این حال ، اغلب بیماران در مراحل خفیف با شکایت بی اختیاری در هنگام سرفه و خنده به بهترین پزشک زنان تهران مراجعه می کنند و با شدت گرفتن بیماری، کاملا سیستول بیرون زده و با دست قابل لمس می شود. نشانه های بیماری شامل موارد زیر می شوند:
- احساس بافتی برآمده در ناحیه واژن که قابل لمس است
- احساس فشار در ناحیه لگن
- تجربه فشار در واژن
- مشکل در جایگذاری تامپون
- اختلال در ادرار
- مقاربت دردناک
- بی اختیاری ادرار در هنگام عطسه و سرفه
- علائم در افراد با درجه 3 به شرح ذیل است:
- عدم تخلیه کامل مثانه
- وقوع مکرر به عفونت های ادراری
- تکرر ادرار
علل بروز بیماری سیستوسل
آناتومی لگن در بدن زنان به گونه ای است که شامل بافت های همبند، ماهیچه و غیره می شود. تمامی این اعضا اندام هایی مانند رحم و مثانه را در وضعیتی صحیح نگه می دارند. بر اثر افزایش سن یا زایمان های طبیعی ماهیچه ها تضعیف شده و اندام هایی مانند رحم و مثانه از جای خود رو به پایین متمایل می شوند. همین امر سبب فشار بر روی واژن می شود. عواملی که در ابتلای فرد به این بیماری نقش دارند از زبان دکتر خوب زنان در غرب تهران عبارتند از:
- اضافه وزن شدید
بانوانی که دارای اضافه وزن زیادی هستند بیشتر از سایر هم سن و سالانان خود به افتادگی مثانه مبتلا می شوند.
- ژنتیک
احتمال ابتلا به سیستول در دخترانی که به دلایل ژنتیکی و مادرزادی بافت همبند ضعیفی در ناحیه لگن دارند، بیشتر است.
- افزایش سن
زنان سالخورده پس از گذران دوران یائسگی، به دلیل کاهش هورمون استروژن در معرض خطر بیشتری هستند.
- بارداری های متعدد و زایمان طبیعی
بانوانی که چندقلویی را تجربه کرده اند یا زایمان های متعدد طبیعی را پشت سر گذاشته اند، مستعد دچار شدن به این مشکل هستند. از سویی دیگر مادرانی که جنین آن ها وزن بالایی داشته نیز در این دسته بندی قرار می گیرند.
سایر عوامل تشدید کننده خطر ابتلا عبارتند از:
- بلند کردن اجسام سنگین و فعالیت های پرشی در هنگام ورزش
- یبوست که منجر به زور زدن زیاد و اعمال فشار به ناحیه لگن می شود
- بیماری ها و واکنش های آلرژیک که سبب سرفه های مزمن و شدید می شوند.
تشخیص سیستول چگونه است؟
بیمارانی که به درجه خفیف مبتلا شده اند ممکن است در پی معاینات لگن به دلایل دیگر بیماری های اندام های تناسلی خود مشخص شود که به این بیماری دچار شده اند. اما در موارد درجات متوسط و حاد ، بهترین متخصص زنان و زایمان در تهران آزمایش های زیر را با هدف تشخیص بیماری تجویز می کنند:
- یورودینامیک
در این تست ، توانایی مثانه در جهت نگه داشتن و کنترل ادرار بررسی و سنجیده می شود.
- سیستواورتروگرام
این عکس در هنگام ادرار کردن فرد گرفته می شود و فاکتورهایی که عامل انسداد مثانه هستند، مشخص می گردند
- سیستوسکوپی
به وسیله ورود آندوسکوپ از مجرای ادرار، هرگونه تومور، عامل مسدود کننده مجرا و غیره نمایان می شود.
علاوه بر راهکارهای تشخیصی بالا، ممکن است پزشک از شیوه های زیر نیز برای اطمینان از ابتلای فرد به سیستوسل بهره مند شود:
- سونوگرافی
- عکس برداری MRI
- عکس برداری اشعه ایکس
- اورودینامیک
درمان سیستوسل چگونه است؟
پس از پروسه تشخیص، متخصص زنان و زایمان می تواند به درک درستی از درجات پیشرفت بیماری برسد و سپس درمان را در همان سطح آغاز نماید. پیش از این گفته شد که در موارد خفیف، نیاز به درمان به دلیل اینکه علائم برای فرد آزاردهنده نیستند، ضروری نیست. فقط با چکاپ های روتین و در فواصل منظم از سوی بهترین پزشک زنان غرب تهران ، در صورت تشدید بیماری نیاز به درمان افزایش می یابد. در این بازه زمانی اغلب پزشکان ورزش کگل را در بهبود شرایط پیشنهاد می نمایند. سایر درمان های سیستوسل عبارتند از :
- استفاده از دستگاه پساری: نوعی حلقه پلاستیکی به منظور حمایت از مثانه، درون واژن زن قرار داده می شود.
- هورمون درمانی: بهره مند شدن از کرم، پماد و قرص های حاوی هورمون استروژن، می تواند با تقویت ماهیچه های تضعیف شده لگن بهبودی را تسریع ببخشد.
- فیزیوتراپی عضلات کف لگن
جراحی سیستوسل
پس از اینکه گزینه های درمانی از طریق دستگاه پساوی و هورمون درمانی از سوی دکتر زنان بر روی بیمار امتحان شد و فرد به این درمان ها پاسخی نداد، عمل ترمیم از سوی ایشان برای درمان نهایی اتخاذ می گردد. در این جراحی که به صورت واژینال انجام می پذیرد، مثانه فرد به سمت عقب، یعنی درست در مکان اصلی خود، بازگردانده می شود. در صورت وجود بافت های اضافی نیز آن ها را تخلیه شده و تمامی ماهیچه های تضعیف شده، سفت می شوند. ممکن است بهترین پزشک زنان در تهران برای تقویت و سفت کردن بافت های ماهیچه ای نیازمند گرافت های پیوندی نیز باشد تا ماهیچه های اطراف واژن، انقدر تقویت شوند که از جای خود رو به پایین متمایل نشوند. هر چند انجام این عمل با بیهوشی عمومی محتمل تر است، اما ممکن است با توجه به پیشینه پزشکی زن، بی حسی موضعی نیز مورد استفاده قرار بگیرد. در برخی موارد نیز چنانچه علائم بیرون زدگی رحم رویت شود، نیاز به هیستروکتومی نیز ضروری می گردد.
درمان خانگی سیستوسل
همانطور که گفته شد، در مواردی که فرد به بیماری از نوع درجه یک ان مبتلا شده باشد، علائم آنقدر قوت نگرفته اند که نیاز به درمان دارویی و یا جراحی احساس شود. بنابراین با کمک ورزش کگل که عضلات منتهی به واژن را تقویت می نماید، مثمرثمر هستند. تقویت کردن عضلات کف لگن می تواند علائم رکتوسل و سیستوسل را به صورت همزمان کاهش دهد و چنانچه فرد درد در موضع داشته باشد، منجر به کاهش درد و تسکین گردد. در ادامه شرح مختصری با هدف آموزش ورزش کگل به نقل از دکتر خوب زنان در غرب تهران ارائه می دهیم:
- ماهیچه هایی که برای متوقف نمودن ادرار مورد استفاده قرار می کنند را با انقباض در ناحیه، سفت نمایید.
- این کار را هر ۵ ثانیه یکبار، تکرار نمایید.
- در هر بار، کمی مدت زمان ان را افزایش دهید. به طور مثال بار اول ۵ ثانیه، بار دوم ۷ ثانیه و غیره
- می توانید هر روز این تمرین را چندین مرتبه در حالت دراز کش یا نشسته تکرار نمایید.
نکته: از پزشک زنان خود، در زمینه اجرای درست و اصولی تمرین کگل راهنمایی بگیرید.


