به طور کلی می توان گفت از لقاح گرفته تا زایمان ، در بدن بانوان مراحل متعددی یکی بعد از دیگری طی میشود تا دوره بارداری سپری شود. لانه گزینی یکی از این مراحل ابتدایی است که در واقع حرکت تخمک بارور شده به سمت رحم می باشد. در بارداری خارج از رحم ، به جای تخمک بارور شده ، حفره شکمی یا دهانه رحم به لوله فالوپ (بارداری توبال) میچسبد. در این موارد با وجود اینکه آزمایش بارداری زنان مثبت می شود اما تخمک بارور فقط در رحم به خوبی رشد می کند. آمارها نشان دهنده آن است که از هر 50 حاملگی یک مورد خارج از رحم می باشد. چنانچه این وضعیت درمان نشود ، وضعیت مادر اورژانسی می شود. از این رو درمان فوری آن ، خطر عوارض را کاهش و شانس افراد در این برهه در آینده افزایش می دهد. فرزند آوری یکی از اتفاقات زیبا برای زنانی است که به دلایل متعدد برای بعضی از مادران ناخوشایند است. با توجه به اینکه لوله های رحم ، تخمدان ها را به هم متصل می کند قرار نگرفتن تخمک های بارور شده در لوله های تخمدان به سمت رحم ، حاملگی لوله ای یا خارج از رحم را برای مادر به وجود می آورد. در صورت گیر کردن تخمک های بارور شده در این لوله ها ، نوزادی به وجود نمی آید و با ادامه دوره ، سلامتی شخص به خطر می افتد. گاهی این تخمک ها در نواحی دیگر نیز مانند قسمت تحتانی رحم ، تخمدان و حفره شکم قرار می گیرند. در این مقاله از بارداری خارج از رحم دکتر فیروزه میرزایی در تهران با ما باشید تا مطالب مهمی در این خصوص را در اختیارتان قرار دهیم.
دلایل بارداری خارج از رحم
با اینکه به طور دقیق علت حاملگی بیرون رحم مشخص نیست ، بعضی از موارد که موجب این عارضه می شوند عبارت اند از :
- ایجاد زخم و التهاب در لوله فالوپ در اثر عفونت ، جراحی یا بیماری قلبی
- عوامل هورمونی
- نواقص مادرزادی
- ناهنجاری های ژنتیکی
- بیماریهایی که بر اندامهای تناسلی ، شکل و شرایط لولههای فالوپ تاثیر میگذارند.
- باروری با استفاده از IUD
- سابقه بارداری خارج از رحم
- انجام درمان های ناباروری
- مصرف داروهای ناباروری
چه افرادی در خطر حاملگی خارج از رحم می باشند؟
تمام بانوانی که فعالیت جنسی دارند تا حدودی در معرض بارداری بیرون از رحم هستند. هر کدام از موارد ممکن است ابتلا به این عارضه در خانم ها را افزایش دهد :
- این برهه در سن های 35 سال به بالا
- سابقه سقط مکرر ، جراحی لگن و جراحی شکمی
- سابقه بیماری التهابی در لگن
- سابقه آندومتریوز
- لقاح با داروها یا روشهای باروری
- مصرف دخانیات
- سابقه بارداری خارج از رحم
- سابقه ابتلا به بیماریهای مقاربتی مانند کلامیدیا یا سوزاک
- ناهنجاریهایی در لولههای فالوپ که تخمک به حرکت درون آنها قادر نیستند.
- اگر هر کدام از عوامل خطر زای بالا را دارید به پزشک خود اطلاع دهید تا با کمک ایشان بتوانید خطرات بارداری بیرون از رحم خود را در آینده به حداقل برسانید.
علائم بارداری خارج از رحم چیست؟
مادران ممکن است ابتدا هیچ گونه علائمی را روئیت نکنند. با این وجود بعضی از بانوانی که حاملگی بیرون رحم دارند ، با نشانه های اولیه این دوره مانند حالت تهوع ، بزرگ شدن سینه ها ، احساس درد در سینه ، تست باروری مثبت و پریود از دست رفته مواجه می باشند. حاملگی خارج از رحم ادامه دار نمی باشد زیرا تخمک بارور شده در مکانی نامناسب قرار گرفته است. شایع ترین علائم بارداری خارج از رحم در زیر وجود دارد که هر کدام میتواند بیانگر وضعیت اورژانسی مادر شده که باید سریعا به دکتر فیروزه میرزایی در تهران مراجعه کند.
- احساس درد شدید در ناحیه لگن ، شکم ، گردن یا شانه
- وجود درد شدید در یک سمت شکم
- خونریزی یا لکه بینی خفیف یا شدید در واژن
- ضعف یا سرگیجه
- فشار در رکتوم
- حس کردن گرفتگی عضلات
تشخیص حاملگی بیرون رحم
در صورتی که احتمال حاملگی بیرون رحم می دهید ، سریعا به پزشک مراجعه کنید. باید در نظر داشته باشید که دکتر این عارضه را با معاینه های فیزیکی نمی تواند تشخیص دهد با این حال عواملی برای تشخیص آن وجود دارند که عبارتند از :
سونوگرافی ترانس واژینال ( از طریق واژن ) : در این تکنیک ، دستگاه ویژه ای به واژن زنان وارد می شود تا توسط آن دکتر ببیند که آیا در رحم ساک حاملگی وجود دارد یا خیر. اگر در حین معاینه فرد احساس درد کند ، در این صورت احتمال بارداری خارج از رحم زیاد می باشد.
آزمایش خون : پزشک آزمایش خون مادر را برای ترشح میزان هورمون های HCG و پروژسترون این دوره بررسی می کند. در صورتی که سطح این هورمون ها در زن روندی نزولی داشته یا در یک دوره چند روزه باقی بمانند و همچنین ساک حاملگی ایجاد نشده باشد ، بارداری خارج از رحم اتفاق افتاده است. در صورتی که فرد با علائم جدی مانند درد شدید یا خونریزی دچار شده باشد ممکن است لوله فالوپ پاره شده در نهایت به خونریزی دچار شده باشد. در بعضی موارد برای درمان فوری ، فرد باید سریعا جراحی اضطراری داشته باشد.
درمان های بارداری خارج از رحم
حاملگی خارج از رحم می تواند منجر به تهدید سلامتی مادر شود و امکان ادامه این دوره را نمی دهد. از این رو بلافاصله بعد از تشخیص این عارضه ، برای حفظ سلامتی مادر و قدرت باروری ایشان در آینده ، می بایست هر چه سریعتر جنین خارج شود. تکنیک های درمان نسبت به پیشرفت و محل لانه گزینی تخمک بارور شده در آن متفاوت می باشند که عبارتند از :
درمان محافظه کارانه : گاهی بارداری خارج از رحم خود به خود سقط می شود ، گاهی نیز با تحت نظر گرفتن و نظارت بیمار به صورت سرپایی و چک سونوگرافی واژینال قابل درمان بوده که به داروی خاصی نیاز ندارد.
درمان دارویی : در صورتی که پزشک تشخیص دهد با مصرف دارو از ترکیدن توده بیرون رحمی جلوگیری می شود ، اقدام به تجویز دارو می کند. مصرف دارو از رشد سلول هایی مانند سلول های توده خارجی رحم که با سرعت تقسیم می شوند جلوگیری می کند. بعد از آن فرد باید به طور مکرر آزمایش خون انجام دهد تا از موثر بودن آن اطمینان حاصل کند. بعد از تاثیر دارو علائمی مانند خونریزی ، گرفتگی عضلات و خروج مواد لخته شده در فرد ایجاد می شود که همانند سقط جنین می باشد که در صورتی که این موارد اتفاق بیفتد نیازی به جراحی نیست. نکته ای که زنان بعد از طی کردن این پروسه باید رعایت کنند این است که تا مدت زمانی که دکتر تشخیص دهد نباید باردار شوند.
پیشگیری حاملگی خارج از رحم
به طور کلی باید گفت که در تمام موارد پیشگیری و پیش بینی امکان پذیر نیست. شاید خطر ابتلا به بارداری خارج از رحم را با رعایت بهداشت در زمان باروری بتوانید کاهش دهید. در بعضی موارد بیماری های مقاربتی منجر به عارضه ای به نام PID شده که سبب ایجاد التهاب در لوله های فالوپ می شود. بنابراین با مراجعه مکرر به پزشک ، انجام معاینات زنان به طور منظم ، غربالگری STD ، ترک سیگار و غیره می توان از این موارد پیشگیری کرد.
در صورتی که حاملگی بیرون رحم درمان نشود چه اتفاقی می افتد؟
هنگامی که جنین در مکان اصلی خود یعنی رحم لانه گزینی نکند ، در این صورت عضله رحم می تواند با رشد نطفه ، کشیده شده و رشد کند. لیکن اندام های دیگر مانند لوله های فالوپ به این طریق رشد نمی کنند و در نهایت منجر به ترکیدن این لوله می شود. زمانی که لانه گزینی تخمک بارور شده در گوشه یا دهانه رحم و حتی تخمدان اتفاق بیفتد ، حتی می تواند منجر به ترکیدن مجاری و در نهایت مرگ افراد شود. بی توجهی و عدم درمان این عارضه می تواند منجر به خونریزی شدید و تهدید به مرگ زنان شود. از این رو باید گفت خوشبختانه مرگ در اثر بارداری خارج از رحم امروزه بسیار نادر است زیرا حتی در صورت عدم تشخیص این عارضه و در صورت خونریزی شدید ، دسترسی بالایی به جراحی اورژانسی و بانک های خون وجود دارد که در صورت نیاز نجات بخش افراد می باشد.
آیا ممکن است بارداری خارج از رحم به تولد نوزاد منجر شود؟
این نوع باروری غیر معمول است که در مکان هایی مانند اسکار سزارین ( تخمک بارور در اسکار سزارین کاشته شده باشد) و حاملگی شکمی اتفاق می افتد. این برهه ممکن است تا حدی ادامه یابد و نطفه را به نقطه ای از حیات برساند. اما با گذراندن وقت ، عوارض و خطرات بالقوه برای مادر بیشتر می شود. از این رو بهتر است با رعایت مراقبت های دوره حاملگی از این اتفاقات جلوگیری کرد.
درد بارداری بیرون رحم چه هنگامی شروع می شود؟
حاملگی های خارج از رحم تهران همان طور که گفتیم در ابتدا سبب ایجاد علائم طبیعی این دوره مانند درد شکمی ، حالت تهوع ، حساسیت در سینه ها و به تاخیر انداختن دوره قاعدگی می شود. بارداری های خارج از رحم اغلب بعد از گذشت ۶ تا ۸ هفته از شروع این برهه تشخیص داده می شوند. اما استثنائاتی نیز در این خصوص وجود دارد. به طور مثال اگر حاملگی خارج از رحم در جایی دیگر مانند جای زخم سزارین رخ دهد ممکن است در مدت زمان بیشتری این علائم و همچنین درد ایجاد شود.
